يادمان پايتخت جديد قزاقستان
در اصل آنچه «نظربايف» را در موقعيت يک کارفرماي ثروتمند براي آثار منحصر بفرد قرار مي دهد، حجم وسيع توليد نفت، گاز و منابع معدني در سال هاي اخير توسط قزاقستان است؛ سرمايه گذاران از سراسر جهان در صدد جلب توجه نورسلطان و امضاي قرارداد هاي ميلياردي با وي هستند، جالب اينکه اپوزيسيون سياسي نيز در قزاقستان، چندان مخالفتي با آقاي رييس جمهور و فعاليت هاي عمراني بلند پروازانه او ندارد.
رييس جمهور خوش شانس نه تنها آنچه را که مي خواهد مي سازد و با پايتخت جديد خود «Astana» (پايتختي که در سال 1998 توسط معمارمعروف ژاپني کيشو کوروکاوا طراحي شد) جولان مي دهد، بلکه اميدوار است در دوره بعدي انتخابات نيز با بهره برداري از همين فعاليت هاي عمراني دوباره انتخاب شود.
آنچه رياست جمهوري قزاقستان از نورمن فوستر خواسته بود، مرکزي عظيم براي گفتگوي اديان در کنار سالن اپرايي قابل رقابت با بزرگترين سالن هاي جهان، يک موزه ملي فرهنگ، دانشگاهي براي مقوله تمدن و مرکزي براي تعاملات گروه هاي نژادي و جغرافيايي قزاقستان بود. تمام اين موارد قرار بود در هرم عظيمي که فوستر آن را ساخت جاسازي شود، هرمي با قاعده تقريبي يک هکتار و ارتفاعي بالغ بر 60 متر از سطح زمين....
ظاهرا قضيه بسيار جدي است؛ با ترکيب جمعيتي 50 درصد روس با مذهب ارتدوکس، 50 درصد مسلمان قزاق و نيز با افزايش اختلافات افراط گرايانه قومي، ميتوان به نظربايف براي آنچه در ذهن مي پرورد حق داد؛ از نظر بين المللي نيز وي در سپتامبر 2003 ميزبان کنگره رهبران مذهبي جهان بود و طبيعي است که بخواهد اين موضوع را به جرياني دائمي تبديل کند.
هرمي عظيم، ساخته شده از الگويي الماس گونه، ملبس به صفحات مجوف فولاد ضدزنگ و پلاک هاي سنگي خاکستري کم رنگ که در راس به تارکي انتزاعي از شيشه رنگي ختم مي شود؛ رنگ هايي ملهم از پرچم قزاقستان و عظمتي در خور خودنمايي يک ملت. قرار است 200 نماينده از مذاهب مطرح جهان هر 3 سال در قالب نشستي عظيم با همکاري شوراي امنيت سازمان ملل در اين محل گرد هم آيند، يک گردهمايي، درست در نقطه زيرين راس هرم لرد فوستر. فوستر خود در اين مورد مي گويد: «آنچه براي من اهميت داشت نمادينه کردن صلح بود....». يک مرکز تحقيقاتي براي مذاهب جهان با کتابخانه اي عظيم، طبقه تحتاني مرکز همايش ها را در بر مي گيرد.
براي مردم عادي نيز جنبه هاي نمايشي قضيه اگر بيشتر نباشد کمتر نيست؛ هرم که بر روي تپه اي دست ساز بنا شده،بسيار عظيم تر از آنچه هست، به چشم مي آيد. سالن اپراي 1500 نفره، مردم را به سوي خود فرا مي خواند و فاصله پايين ترين بخش اين تالار با راس هرم بالغ بر 80 متر است!
داستان زندگي اين يادمان ملي وقتي بسيار جالب توجه تر مي شود که وارد باغ معلق مرکزي شويم؛ نورپردازي تاثيرگزار و ترکيب فضاسازي سبز در داخل حجمي عظيم از ديوار هاي شفاف و مسيري زيگ زاگ با حرکتي رو به اوج، بهشتي اثيري را تداعي مي کند.
برنامه ريزي ساخت اين اثر آنچنان سريع بود که براي خود معمار نيز باور کردني نيست؛ شغل سابق نورسلطان نظربايف در زمان کمونيست ها به عنوان کارگر فولادسازي، بسيار به طراحي و ساخت هر چه سريع تر سازه فولادي بنا که حائز شرايطي خاص است، کمک کرد. سازه اي که با توجه به نوسان دما در پايتخت جديد از 40 درجه زير صفر تا 40 درجه بالاي صفر (آب و هواي عادي در استپ هاي آسياي مرکزي!)، بسيار حساس و تعيين کننده است.
فوستر شکل هرمي را براي نداشتن هيچ گونه تاثير منفي به لحاظ مذهبي انتخاب کرده است. وي که تا کنون تعداد زيادي سالن کنسرت، گالري هاي هنري و موزه طراحي کرده است، اهميت اين مرکز را بيش از همه تلقي مي کند؛ «اين مجموعه در اصل يک مرکز فرهنگي است، اما از آنجايي که قرار است ميزبان يک کنفرانس صلح متشکل از پيروان 18 مذهب جهاني باشد، ديگر مختصات آن بسيار فراتر از يک مرکز فرهنگي خواهد بود. مختصاتي به عظمت مذهب، صلح و همکاري جهاني...؛ نشانه اي در جهت ترک هر گونه مخاصمه و خشونت براي توسعه عدالت و برابري انسان ها...».
